خشکی چشم یکی از شایعترین علائمی است که بیماران بعد از عمل لیزر چشم (لیزیک، PRK، لازک یا اسمایل) تجربه میکنند. این خشکی معمولاً موقتی است و طی چند هفته تا چند ماه برطرف میشود، اما دانستن علت دقیق آن و نحوه مدیریت صحیح، هم به آسودگی بیمار کمک میکند و هم کیفیت دید نهایی را بهتر میسازد. در این مقاله بهطور کامل توضیح میدهیم چرا خشکی چشم پس از لیزر اتفاق میافتد، چه عواملی آن را تشدید میکند و چگونه باید آن را کنترل کرد.
چرا بعد از لیزر چشم خشکی به وجود میآید؟
خشکی چشم پس از لیزر یک پدیده طبیعی و قابل پیشبینی است. علت آن به چند عامل اصلی مربوط میشود:
کاهش موقتی حس قرنیه
در طی عمل لیزر، لایههای فوقانی قرنیه تحت تأثیر قرار میگیرند. این لایهها دارای اعصاب حساسی هستند که تولید اشک را تنظیم میکنند.
در لیزیک، بهخصوص، هنگام ایجاد فلپ بخشی از این اعصاب موقتاً تحتتأثیر قرار میگیرند و باعث میشود پیام «نیاز به رطوبت» کمتر به غدد اشکی برسد.
نتیجه: کاهش موقتی ترشح اشک و احساس خشکی.
تغییر در سطح قرنیه
در روشهایی مثل PRK یا لازک، لایه سطحی قرنیه (اپیتلیوم) برداشته میشود تا بازسازی شود.
این فرایند سطح چشم را موقتاً حساستر و مستعد خشکی میکند.
تا زمانی که سطح جدید کاملاً ترمیم نشود، رطوبت چشم کمتر از حالت معمول است.
التهاب اولیه بعد از عمل
هر عمل لیزری مقداری التهاب طبیعی ایجاد میکند. التهاب میتواند ترکیب لایه اشکی را تحتتأثیر قرار دهد و باعث تبخیر سریعتر اشک شود.
کاهش پلکزدن
بسیاری از بیماران در روزهای بعد از عمل بهدلیل حساسیت به نور، درد خفیف یا نگرانی از پلکزدن کامل، کمتر پلک میزنند.
کمتر شدن پلکزدن = تبخیر بیشتر اشک = خشکی بیشتر
استفاده از صفحهنمایشها
اگر بیمار در همان روزها زیاد با موبایل، لپتاپ یا تلویزیون کار کند، دفعات پلکزدن کاهش مییابد و خشکی تشدید میشود.
در چه روشهایی خشکی چشم بیشتر دیده میشود؟
میزان خشکی چشم به نوع عمل بستگی دارد:
لیزیک
خشکی معمولاً در هفتههای اول شایعتر است، زیرا ایجاد فلپ روی اعصاب سطحی اثر میگذارد.
PRK و لازک
خشکی در این روشها کمی متفاوت است. التهاب سطحی در روزهای اولیه ممکن است خشکی ایجاد کند، اما در طولانیمدت معمولاً دوام کمتری نسبت به لیزیک دارد.
اسمایل
روش اسمایل کمترین میزان خشکی را دارد، چون هیچ فلپی ایجاد نمیشود و اعصاب سطحی کمتر تحتتأثیر قرار میگیرند.
این روش برای افرادی که خشکی چشم دارند، انتخاب بسیار مناسبی است.
چه عواملی خشکی چشم بعد از عمل را تشدید میکند؟
- استفاده زیاد از تلفنهمراه یا لپتاپ
- قرار گرفتن در معرض باد مستقیم (کولر، بخاری، ماشین)
- مصرف ناکافی آب
- استفاده نکردن از اشک مصنوعی
- وجود خشکی چشم قبل از عمل
- مصرف برخی داروها مثل آنتیهیستامینها
- محیطهای خشک یا دارای تهویه شدید
خشکی چشم چقدر طول میکشد؟
مدت ماندگاری خشکی در افراد مختلف متفاوت است، اما بهطور معمول:
- لیزیک: ۴ تا ۱۲ هفته
- PRK / لازک: ۲ تا ۸ هفته
- اسمایل: معمولاً کمتر از چند هفته
در برخی بیماران با سابقه خشکی، این زمان ممکن است کمی طولانیتر شود اما معمولاً قابل کنترل و قابل درمان است.
چگونه میتوان خشکی چشم بعد از لیزر را کنترل کرد؟
پزشک معمولاً چند دستور اصلی میدهد:
- استفاده منظم از اشک مصنوعی بدون مواد نگهدارنده
- نوشیدن آب کافی
- پرهیز از باد مستقیم
- کاهش زمان کار با صفحهنمایش
- پلکزدن آگاهانه هنگام مطالعه یا کار
- پرهیز از مصرف چای و قهوه زیاد
در صورت خشکی شدید، قطرههای تخصصیتر یا درمانهای تکمیلی ممکن است توصیه شوند.
نقش دستگاههای پیشرفته در کاهش خشکی
استفاده از دستگاههایی مثل VisuMax 800 که برشهای دقیقتر و یکنواختتری ایجاد میکنند، باعث تحریک کمتر اعصاب و کاهش خشکی بعد از عمل میشود.
این دستگاه که در ایران تنها در بیمارستان نور شعبه اسفندیاری (مرکز همکار آیسان) موجود است، بهطور قابل توجهی احتمال خشکی پس از عمل را کاهش میدهد.
خشکی چشم پس از عمل لیزر پدیدهای طبیعی و موقتی است. علت اصلی آن کاهش موقتی حس قرنیه، تغییر سطح قرنیه و التهاب اولیه است. با رعایت مراقبتهای درست و استفاده منظم از قطرهها، خشکی بهتدریج برطرف میشود و تأثیری بر نتیجه نهایی عمل ندارد.
اگر قبل از عمل خشکی چشم دارید یا نگران این موضوع هستید، مشاوره کامل و انتخاب روش مناسب میتواند احتمال خشکی را به حداقل برساند.
برای مشاوره تخصصی و ارزیابی کامل چشم، همین حالا فرم مشاوره آیسان را تکمیل کنید.
