مقدمه
موفقیت هر عمل لیزر چشم—چه لیزیک، PRK، فمتولیزیک یا اسمایل—به یک عامل کلیدی بستگی دارد: سلامت و شرایط مناسب قرنیه.
قرنیه در حقیقت سطح اصلی چشم برای تمرکز نور است و عمل لیزر با تغییر شکل همین بخش، خطاهای دید را اصلاح میکند.
بنابراین، اگر قرنیه شما ویژگیهای لازم را نداشته باشد، انجام لیزر میتواند نتیجه نامطلوبی ایجاد کند یا در آینده باعث ناپایداری بینایی شود.
در این مقاله بررسی میکنیم چه معیارهایی نشان میدهند که قرنیه شما برای جراحی مناسب است و چه عواملی ممکن است مانع انجام عمل شوند.
چرا وضعیت قرنیه در جراحی لیزر اهمیت حیاتی دارد؟
تمام روشهای لیزری با تراش دادن بافت قرنیه انجام میشوند.
اگر ضخامت کافی نباشد یا شکل قرنیه نرمال نباشد، بافت باقیمانده پس از لیزر ممکن است ضعیف شده و دچار تغییرات ناخواسته شود.
به همین دلیل بررسی قرنیه، نخستین و مهمترین مرحله قبل از لیزر است.
شرط اول: ضخامت کافی قرنیه
یکی از مهمترین فاکتورهای تعیین کاندید مناسب، ضخامت قرنیه است.
ضخامت طبیعی قرنیه معمولاً بین ۵۳۰ تا ۵۸۰ میکرون است، اما برای انجام لیزیک یا فمتولیزیک لازم است ضخامت کافی برای ایجاد فلپ و انجام تراش لیزر وجود داشته باشد.
استانداردهای کلی:
برای لیزیک: ضخامت متوسط به بالا
برای فمتولیزیک: ضخامت متوسط
برای PRK/Trans-PRK: مناسبترین روش برای ضخامتهای پایینتر
اگر ضخامت پایین باشد، پزشک برای جلوگیری از خطراتی مانند قوزقرنیه (اکتازی)، معمولاً روش سطحی مانند PRK را پیشنهاد میکند.
شرط دوم: نقشه سطح قرنیه سالم (توپوگرافی و پنتاکم)
تصویربرداریهای تخصصی مانند توپوگرافی و پنتاکم برای بررسی ساختار هندسی قرنیه استفاده میشود.
این بررسیها نشان میدهند که آیا سطح قرنیه منظم، صاف و یکنواخت است یا خیر.
در صورتی که موارد زیر دیده شود، عمل لیزیک یا اسمایل قابل انجام نیست:
قوزقرنیه
قرنیه مخروطی (Keratoectasia)
توپوگرافی مشکوک یا غیرطبیعی
آستیگماتیسم نامنظم
فرم غیر قرینه قرنیه
برای این موارد، معمولاً PRK یا PRK + کراسلینکینگ پیشنهاد میشود.
شرط سوم: استحکام و پایداری قرنیه
استحکام قرنیه نباید پایین باشد.
در برخی افراد با وجود ضخامت مناسب، ساختار قرنیه ضعیف است و لیزیک ممکن است موجب ناپایداری شود.
شاخصهای بررسیشونده در پنتاکم شامل:
Belin/Ambrosio Index (BAI)
چیدمان لایهها
Posterior Elevation
Corneal Biomechanics
اگر این شاخصها مشکوک باشند، انجام لیزیک ریسکپذیر است و روش سطحی ایمنتر خواهد بود.
شرط چهارم: عدم وجود زخم، اسکار یا آسیب روی سطح قرنیه
وجود زخم یا اسکار ناشی از:
عفونت
ضربه
جراحی قبلی
خشکی شدید
میتواند مانع انجام لیزیک یا فمتولیزیک شود، چون کیفیت فلپ و تراش لیزر را تحتتأثیر قرار میدهد.
در این شرایط روشهایی مانند PRK یا مشتقات آن مناسبترند.
شرط پنجم: ضخامت بافت باقیمانده پس از لیزر (Residual Stromal Bed)
برای جلوگیری از ضعف ساختاری، باید بافت باقیمانده قرنیه پس از تراش حداقل مقدار استاندارد را داشته باشد.
این مقدار حدوداً:
۲۰۰ تا ۲۸۰ میکرون برای لیزیک
۱۸۰ میکرون برای فمتولیزیک
کمتر از این مقدار، ریسک اکتازی را افزایش میدهد و عمل مجاز نیست.
شرط ششم: نبود خشکی شدید چشم
خشکی چشم رابطه مستقیمی با سلامت اعصاب سطحی قرنیه دارد.
در چشمهایی با خشکی متوسط تا شدید، قرنیه توان کافی برای ترمیم ندارد و احتمال بروز عوارض بیشتر است.
روشهای مناسب برای خشکی شدید:
PRK
Trans-PRK
در برخی موارد اسمایل برای خشکی متوسط گزینه مناسبی است.
لیزیک معمولاً برای خشکی شدید توصیه نمیشود.
شرط هفتم: نبود التهاب یا عفونت فعال
وجود موارد زیر عمل را غیرمجاز میکند:
التهاب قرنیه
عفونت
بلفاریت کنترلنشده
هر گونه زخم فعال
بیماریهای سطح چشم باید ابتدا درمان و سپس ارزیابی نهایی انجام شود.
شرط هشتم: قرنیه باید قابلیت ترمیم مناسب داشته باشد
قرنیه برخی افراد بهدلیل بیماریهای سیستمیک مانند دیابت کنترلنشده یا مصرف داروهای خاص، ترمیم مناسبی ندارد.
این موضوع میتواند پس از بررسی کامل جراح مشخص شود.
کدام روشها برای انواع مختلف قرنیه مناسبترند؟
قرنیه ضخیم و سالم
لیزیک
فمتولیزیک
اسمایل
کانتورویژن
قرنیه نسبتا نازک اما سالم
فمتولیزیک (در برخی موارد)
PRK یا Trans-PRK
لازک
قرنیه نازک یا مشکوک
PRK تنها
PRK + کراسلینکینگ
اسمایل در برخی موارد محدود
قرنیه با خشکی شدید
PRK
نخست درمان خشکی انجام میشود
قرنیه نامنظم
PRK
نسخههای هدایتشده با توپولوگرافی
Cross-linking ترکیبی
چه عواملی باعث میشود فرد کاندید لیزر نباشد؟
چند وضعیت باعث رد کاندیداتوری میشود:
قوزقرنیه یا احتمال بالای آن
خشکی غیرقابلکنترل
توپوگرافی غیرطبیعی
اسکارهای گسترده
ضخامت بسیار کم
بیماریهای فعال سطح چشم
در این موارد پزشک روشهای جایگزین مانند ICL یا درمانهای ترکیبی را پیشنهاد میکند.
آیا با تقویت قرنیه میتوان کاندید لیزر شد؟
در برخی موارد بله.
با درمانهایی مانند:
کراسلینکینگ
درمان خشکی چشم
بهبود سطح قرنیه
بلفاریتتراپی
شخص میتواند پس از چند ماه دوباره ارزیابی شده و به کاندید مناسب تبدیل شود.
اهمیت معاینه تخصصی و تصویربرداری پیشرفته
هیچ بیمار و هیچ چشمپزشکی تنها با نگاه ظاهری نمیتواند بگوید قرنیه مناسب است یا نه.
تصمیمگیری برای لیزر فقط پس از بررسی دقیق موارد زیر امکانپذیر است:
توپوگرافی
پنتاکم
ضخامت قرنیه
آنالیز بیومکانیک
ارزیابی خشکی
ترسیم نقشه اپتیکی چشم
این اطلاعات به جراح امکان میدهد دقیقاً تشخیص دهد چه روشی برای فرد مناسبترین و ایمنترین است.
اگر میخواهید بدانید قرنیه شما شرایط لازم برای لیزر را دارد یا نیاز به روشهای جایگزین دارید، میتوانید همین حالا فرم مشاوره آیسان را تکمیل کنید. کارشناسان ما با شما تماس میگیرند و پس از بررسی شرایط اولیه، مناسبترین روش اصلاح دید را معرفی خواهند کرد.
